نوبل شیمی ۲۰۲۶: پیش‌بینی شانس‌های اصلی و دستاوردهای برتر

تا زمان اعلام برنده جایزه نوبل شیمی تنها چند روز دیگر باقی مانده است. اگرچه سیستم اهدای این جایزه ممکن است نقص‌هایی داشته باشد، اما همیشه هیجان زیادی میان پژوهشگران برای حدس و گمان درباره برنده بزرگ‌ترین افتخار علمی جهان شیمی وجود دارد.

هیجان پیش‌بینی جایزه نوبل شیمی و وبینار تخصصی C&EN

به عنوان بخشی از آماده‌‌سازی‌ها برای اعلام برندگان این افتخار، لورا هاوز (Laura Howes)، سردبیر اجرایی پایگاه خبری C&EN، میزبان نشستی تخصصی برای گمانه‌زنی درباره برندگان احتمالی در وبیناری با همین عنوان بود که توسط انجمن شیمی آمریکا (ACS) برگزار شد. در این نشست راس کینگ (Ross King) از دانشگاه کمبریج، ایمی پریتو (Amy Prieto) از دانشگاه ایالتی کلرادو و چائوچائو دان (Chaochao Dun) از دانشگاه بوفالو به عنوان اعضای پنل پیش‌بینی جایزه به هاوز پیوستند.

چالش نوبل تورینگ و نقش هوش مصنوعی در اکتشافات علمی

سخنرانی کینگ بر چالش نوبل تورینگ (Nobel Turing Challenge) متمرکز بود؛ ابتکاری که او در سال ۲۰۱۶ به همراه همکار پژوهشگر خود، هیروآکی کیتانو از شرکت سونی گروپ پایه‌گذاری کرد. هدف این چالش طراحی سیستم‌هایی مبتنی بر هوش مصنوعی است که قادر به انجام اکتشافات علمی خودکار در سطحی معادل جوایز معتبر باشند. کینگ در سخنان خود تشریح کرد که چگونه فناوری‌های شناختی می‌توانند برخی از گره‌های بزرگ پیش روی بشریت را بگشایند و به مرور آخرین پیشرفت‌های این حوزه از زمان نخستین کارگاه نوبل تورینگ پرداخت.

نامزدهای اصلی نوبل شیمی؛ از انتقال الکترون تا تک‌لایه‌های خودآرا (SAMs)

پس از بررسی زیرساخت‌های محاسباتی، نوبت به ارزیابی مدعیان دستاوردهای آزمایشگاهی رسید. ایمی پریتو دو پیشنهاد اصلی را معرفی نمود:

• هری بی. گری و جی وینکلر (Harry B. Gray and Jay Winkler): پژوهشگران مؤسسه فناوری کالیفرنیا، به پاس مطالعات جریان‌ساز روی پدیده انتقال الکترون دوربرد در ماکرومولکول‌های پروتئینی.
• دیوید ال. آلارا، رالف جی. نوزو و جیکوب ساگیو (David L. Allara, Ralph G. Nuzzo, and Jacob Sagiv): برای پژوهش‌های بنیادین در توسعه و شناخت تک‌لایه‌های خودآرا (SAMs).

توالی‌یابی DNA نسل جدید و فناوری سلول‌های خورشیدی پروسکایت

از سوی دیگر، فناوری‌های توالی‌یابی DNA نسل بعد (Next-Generation DNA Sequencing) از کاندیداهای جدی برای کسب نشان نوبل شیمی به شمار می‌روند. کینگ و دان، سر شانکار بالاسوبرامانیان و سر دیوید کلنرمن (Sir Shankar Balasubramanian and Sir David Klenerman) را شانس اصلی موفقیت برشمردند. همچنین چائوچائو دان به عنوان پیشنهاد دوم خود، پیشگامان توسعه سلول‌های خورشیدی پروسکایت یعنی تسوتومو میاساکا، نام-گیو پارک و هنری اسنیث (Tsutomu Miyasaka, Nam-Gyu Park, and Henry Snaith) را شایسته این افتخار دانست.

منتخب خوانندگان نشریه C&EN و دستاوردهای شیمی بسپار و کاتالیزورها

در نظرسنجی عمومی مجله C&EN، چی-هوی وانگ (Chi-Huey Wong)، بیوشیمیست برجسته، با اختلافی چشمگیر در صدر ترجیحات مخاطبان جای گرفت. پژوهش‌های وانگ در زمینه سنتز برنامه‌ریزی‌شده کربوهیدرات‌ها و گلیکوپروتئین‌ها تحسین فراوانی را برانگیخته است. از دیگر گزینه‌های مطرح این نظرسنجی می‌توان به پاتریک هالند (Patrick Holland) فعال در حوزه کمپلکس‌های آهن و کبالت به عنوان کاتالیزورهای اقتصادی، و همچنین کریستوف ماتیاشفسکی (Krzysztof Matyjaszewski)، مبتکر روش پلیمریزاسیون رادیکالی انتقال اتم (ATRP)، اشاره نمود.

اگر روند سال‌های گذشته را دنبال کرده باشید، متوجه حضور مستمر این اسامی در فهرست‌های پیش‌بینی خواهید شد؛ دانشمندانی که بالاترین سطح اثرگذاری را بر مرزهای دانش داشته‌اند و حال باید دید کمیته انتخاب، مدال باپرستیژ نوبل شیمی را به کدام رویکرد اعطا خواهد کرد.

دیدگاه موسسه اطلاعات علمی کلاریوت پیرامون جایزه امسال

دیوید پندلبری (David Pendlebury)، مدیر بخش تحلیل پژوهش در مؤسسه اطلاعات علمی (ISI) در کلاریوت، دیدگاه شخصی خود را همسو با زمینه‌های سلول‌های خورشیدی، توالی‌یابی ژنوم، کاتالیزورهای تک‌‌اتمی (با تکیه بر پژوهش تائو ژانگ) و تک‌لایه‌های خودآرا بیان می‌کند. او در مکاتبه با تحریریه C&EN تصریح می‌کند:

تاریخ‌های کلیدی اعلام برندگان جوایز نوبل

اعلام افتخارآفرینان از روز دوشنبه ۵ اکتبر با جایزه فیزیولوژی یا پزشکی آغاز می‌شود و با فیزیک در روز سه‌شنبه ۶ اکتبر ادامه می‌یابد. در نهایت، برگزیده نهایی جایزه نوبل شیمی در روز چهارشنبه، ۷ اکتبر معرفی خواهد شد.