ترانسفرزومها در دارورسانی پوستی؛ از درمان بیماریهای التهابی تا سرطان
ترانسفرزومها در دارورسانی پوستی؛ نانوحاملهای وزیکولی انعطافپذیر
نویسنده: فاطمه مظفری
دانشجوی مقطع دکتری شیمی فیزیک و نانو | دانشگاه اراک و عضو هیئت تحریریه علمی آکادمی آموزش عالی نیترونو
فهرست مطالب
مقدمهای بر ترانسفرزومها
پوست یکی از مهمترین سدهای دفاعی بدن است، اما همین ویژگی باعث میشود رساندن بسیاری از داروها به لایههای عمقی آن دشوار باشد. داروهای موضعی مانند کرمها و پمادها برای درمان بیماریهای پوستی کاربرد گستردهای دارند، اما همه آنها نمیتوانند به مقدار کافی از لایه شاخی پوست عبور کنند و به محل موردنظر برسند. از سوی دیگر، مصرف خوراکی یا تزریقی برخی داروها ممکن است با عوارض سیستمیک همراه باشد. به همین دلیل، پژوهشگران به دنبال روشهایی هستند که دارو را با کارایی بیشتر و عوارض کمتر به بافت هدف برسانند. در این میان، ترانسفرزومها (Transfersomes) به عنوان نوعی نانوحامل وزیکولی انعطافپذیر، توجه زیادی را در حوزهی دارورسانی پوستی به خود جلب کردهاند. این ساختارها معمولاً از فسفولیپیدها و مواد فعالکنندهی سطحی تشکیل میشوند که انعطافپذیری غشا را افزایش میدهند. این ویژگی میتواند به تغییر شکل وزیکول و بهبود انتقال برخی داروها از سد پوستی کمک کند. پژوهشهای جدید، ظرفیت این سامانهها را برای انتقال ترکیبات مختلف، از داروهای ضد التهاب گرفته تا عوامل مورد بررسی در درمان سرطان پوست، نشان دادهاند [DOI: 10.1186/s12938-025-01490-6].
با این حال، افزایش نفوذ دارو به پوست لزوماً به معنای اثربخشی درمانی بیشتر نیست. نوع دارو، ترکیب نانوحامل، ویژگیهای پوست و نحوهی فرمولاسیون همگی بر عملکرد نهایی اثر میگذارند. بنابراین، برای ارزیابی واقعی ظرفیت ترانسفرزومها باید فراتر از اندازه ذرات یا میزان نفوذ پوستی رفت و شواهد مربوط به اثربخشی، ایمنی و امکان استفاده بالینی آنها را نیز بررسی کرد [DOI: 10.2217/nnm-2021-0335]. در این مقاله، کاربرد ترانسفرزومها در دارورسانی پوستی با تمرکز بر بیماریهای التهابی مانند پسوریازیس، کنترل درد و التهاب و پژوهشهای مرتبط با سرطان پوست بررسی میشود. همچنین، نتایج مطالعات منتخب و محدودیتهای این فناوری مرور خواهند شد تا روشن شود این نانوحاملها تا چه اندازه توانستهاند فاصله میان بهبود نفوذ دارو و دستیابی به نتایج درمانی موثر را کاهش دهند.
ترانسفرزومها چیستند و چگونه از سد پوستی عبور میکنند؟
ترانسفرزومها نانوحاملهای وزیکولی هستند که برای بهبود انتقال دارو از سد پوستی طراحی شدهاند. ساختار آنها معمولاً از فسفولیپیدها و مقداری مشخص از سورفکتانت، موسوم به فعالکننده لبه (Edge Activator) تشکیل میشود. فسفولیپیدها چارچوب اصلی غشا را میسازند و فعالکنندههای لبه با تغییر ویژگیهای غشا انعطافپذیری آن را افزایش میدهند. تفاوت مهم ترانسفرزومها با لیپوزومهای معمولی، همین قابلیت تغییر شکل است که میتواند به انتقال دارو از مسیرهای محدود و پیچیده میان اجزای لایهی شاخی پوست کمک کند [DOI: 10.1186/s12938-025-01490-6].
لایهی شاخی، خارجیترین بخش پوست، از سلولهای غنی از کراتین تشکیل شده است که در میان آنها لیپیدهای بینسلولی قرار دارند. این ساختار مانند یک سد فیزیکی و شیمیایی، ورود بسیاری از مواد را محدود میکند. ترانسفرزومها با انعطافپذیری غشای خود و در برخی فرمولاسیونها با کمک اختلاف رطوبت میان سطح پوست و لایههای زیرین، ممکن است انتقال دارو را افزایش دهند. با این وجود میزان موفقیت این فرآیند به اندازه و ترکیب وزیکول، نوع دارو، شرایط پوست و روش مصرف وابسته است؛ بنابراین نمیتوان فرض کرد که همهی ترانسفرزومها به صورت دستنخورده از تمام لایههای پوست عبور میکنند.
یکی از مزیتهای این سامانهها، امکان بارگذاری داروهایی با ویژگیهای فیزیکوشیمیایی متفاوت است. بسته به حلالیت و ساختار شیمیایی دارو، ماده موثره میتواند در غشای لیپیدی یا بخش آبی داخل وزیکول قرار بگیرد. این ویژگی، ترانسفرزومها را به گزینهای برای بررسی در انتقال داروهای ضدالتهاب، مسکنها و برخی ترکیبات ضدسرطان تبدیل کرده است.
با وجود این مزایا، طراحی یک ترانسفرزوم کارآمد به انتخاب دقیق اجزای فرمولاسیون نیاز دارد. افزایش بیشازحد سورفکتانت ممکن است غشا را ناپایدار کند یا موجب تحریک پوست شود؛ از سوی دیگر، پایداری وزیکول، میزان داروی بارگذاریشده و سرعت آزادسازی دارو نیز بر عملکرد آن تأثیر میگذارند. به همین دلیل، ارزیابی ترانسفرزومها تنها بر اساس اندازه ذرات یا افزایش نفوذ کافی نیست و باید میزان تجمع دارو در بافت هدف، ایمنی و اثر درمانی آن نیز بررسی شود.
ترانسفرزومها در درمان پسوریازیس و بیماریهای التهابی پوست
پسوریازیس یک بیماری التهابی مزمن با زمینه ایمنی است که با قرمزی، ضخیمشدن پوست و تشکیل پلاکهای پوستهدار شناخته میشود. درمانهای موضعی، از جمله کورتیکواستروئیدها و مشتقات ویتامین D، در کنترل این بیماری کاربرد دارند؛ اما میزان پاسخ به درمان به شدت بیماری، محل ضایعات و ویژگیهای دارو بستگی دارد. به همین دلیل، پژوهشگران در تلاشاند سامانههایی طراحی کنند که دارو را به شکل موثرتری به لایههای درگیر پوست برسانند. ترانسفرزومها از این نظر گزینهای قابل بررسی هستند؛ زیرا میتوانند داروهای مختلف را در ساختار وزیکولی خود جای دهند و ویژگیهای نفوذ و آزادسازی آنها را تغییر دهند. هدف این است که مقدار کافی از دارو به بافت هدف برسد و در صورت امکان، نیاز به دوزهای بالاتر یا مصرف مکرر کاهش یابد. البته تحقق چنین مزایایی باید برای هر دارو و فرمولاسیون بهطور مستقل بررسی شود.
نمونهای از پیشرفتهای این حوزه در پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در مجله Journal of Controlled Release گزارش شده است. در این مطالعه، پژوهشگران سامانهای مبتنی بر ترانسفرزوم را برای انتقال همزمان جینسنوزید CK و توفاسیتینیب طراحی کردند. توفاسیتینیب مهارکنندهی آنزیمهای خانواده JAK است و جینسنوزید CK نیز به دلیل ویژگیهای زیستی خود در این فرمولاسیون بررسی شد. پژوهشگران جینسنوزید CK را بهعنوان جایگزینی برای کلسترول در غشای لیپیدی به کار بردند تا علاوه بر تغییر ویژگیهای ساختاری حامل، اثرات زیستی آن را نیز بررسی کنند [DOI: 10.2217/nnm-2021-0335]. نتایج این پژوهش نشان داد که فرمولاسیون بهینهشده، در مقایسه با سامانههای کنترلی، رسوب دارویی بیشتری در لایههای عمقی پوست ایجاد کرد. همچنین، در مدل موش پسوریازیس، کاهش قرمزی و پوستهریزی و بهبود برخی شاخصهای شدت بیماری گزارش شد. این یافتهها نشان میدهند که طراحی همزمان ساختار حامل و ترکیب دارویی میتواند مسیر تازهای برای پژوهش در درمان موضعی پسوریازیس فراهم کند.
با این حال، این نتایج هنوز به معنای اثبات اثربخشی در بیماران نیستند. مطالعه مذکور بر مدل موشی متمرکز بوده و برای ارزیابی ایمنی، دوز مناسب و اثربخشی درمان در انسان به پژوهشهای بالینی نیاز است. بنابراین، ترانسفرزومهای حاوی توفاسیتینیب و جینسنوزید CK را باید یک رویکرد پژوهشی امیدوارکننده دانست، نه درمانی که اثربخشی آن در بیماران مبتلا به پسوریازیس اثبات شده باشد. در مجموع، ارزش ترانسفرزومها در بیماریهای التهابی پوست به این بستگی دارد که آیا بهبود انتقال دارو میتواند به کاهش واقعی التهاب، خارش و وسعت ضایعات منجر شود یا خیر. برای پاسخ قطعی به این پرسش، مطالعات بالینی کنترلشده باید این سامانهها را با درمانهای استاندارد مقایسه کنند.
ترانسفرزومها در دارورسانی موضعی برای پیشگیری و درمان سرطان پوست
سرطان پوست یکی از حوزههایی است که در آن، رساندن دارو به بافت هدف و محدودکردن عوارض ناشی از مواجهه سیستمیک اهمیت ویژهای دارد. استفاده از داروهای موضعی میتواند مواجهه مستقیم پوست با دارو را امکانپذیر کند؛ بااینحال، عبور دارو از سد پوستی و حفظ غلظت موثر آن در بافت هدف همچنان از چالشهای اصلی محسوب میشود. ترانسفرزومها به دلیل ساختار انعطافپذیر خود، بهعنوان یکی از گزینههای مورد بررسی برای بهبود دارورسانی موضعی در این حوزه مطرح شدهاند [DOI: 10.1007/s13346-024-01607-9].
نمونهای مشخص از این رویکرد در پژوهشی منتشرشده در سال ۲۰۲۰ در مجله Pharmaceutics ارائه شده است. پژوهشگران در این مطالعه، ترانسفرزومهای حامل کارودیلول (Carvedilol) را طراحی کردند؛ دارویی که اثرات بالقوه آن در مهار برخی فرایندهای مرتبط با سرطانزایی پوست در مطالعات آزمایشگاهی بررسی شده بود. هدف پژوهش این بود که دارو بیشتر در پوست باقی بماند و عبور آن به بخشهای دیگر بدن محدود شود؛ زیرا جذب سیستمیک کارودیلول ممکن است بر عملکرد قلبیعروقی اثر بگذارد [DOI: 10.3390/pharmaceutics12121151]. فرمولاسیون منتخب پژوهشگران، اندازه ذرهای حدود ۱۱۵٫۶ نانومتر داشت و توانست حدود ۹۳٫۷ درصد دارو را در ساختار خود محصور کند. آزمایشهای نفوذ با استفاده از پوست گوش خوک نشان دادند که ترانسفرزومها در مقایسه با داروی آزاد، سرعت عبور کارودیلول از پوست را کاهش میدهند؛ در عین حال، مقدار داروی باقیمانده در لایههای اپیدرم و درم تفاوت معناداری با داروی آزاد نداشت. این یافته مهم است، زیرا در دارورسانی موضعی، هدف همیشه عبور حداکثری دارو از پوست نیست؛ گاهی حفظ دارو در بافت هدف و کاهش عبور آن به گردش خون اهمیت بیشتری دارد.
پژوهشگران همچنین از یک مدل سهبعدی بازسازیشده پوست انسان استفاده کردند. در این مدل، فرمولاسیون ترانسفرزومی در برابر برخی پیامدهای آسیب ناشی از تابش فرابنفش، از جمله آسیب DNA و تغییر بیان ژنهای مرتبط با التهاب، اثرات محافظتی نشان داد. افزون بر این، در آزمایشهای سلولی، فرمولاسیون توانست تبدیل نئوپلاستیک القاشده را در سلولهای اپیدرمی موش مهار کند. مجموع این نتایج نشان میدهد که ترانسفرزومها میتوانند برای انتقال موضعی ترکیبات مورد بررسی در پیشگیری شیمیایی از سرطان پوست مفید باشند. بااینحال، باید میان پیشگیری شیمیایی از فرایندهای مرتبط با سرطانزایی و درمان سرطان ایجادشده تفاوت قائل شد. این پژوهش یک کارآزمایی بالینی روی بیماران مبتلا به سرطان پوست نبود و اثبات نمیکند که ترانسفرزومهای حاوی کارودیلول میتوانند سرطان پوست را در انسان درمان کنند یا از بروز آن جلوگیری کنند. دادهها از آزمایشهای سلولی، پوست خوک و مدل بازسازیشده پوست انسان به دست آمدهاند؛ بنابراین، پیش از نتیجهگیری بالینی، باید ایمنی و اثربخشی این فرمولاسیون در مطالعات انسانی بررسی شود.
ترانسفرزومها در انتقال موضعی مسکنها و داروهای ضد التهاب
یکی دیگر از کاربردهای ترانسفرزومها، بهبود انتقال موضعی داروهای ضددرد و ضدالتهاب است. در این نوع درمان، هدف فقط عبور دارو از سطح پوست نیست؛ بلکه رساندن مقدار موثری از آن به بافت هدف و در صورت امکان، کاهش جذب ناخواسته دارو به گردش خون اهمیت دارد. این موضوع بهویژه دربارهی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند دیکلوفناک و کتوپروفن مطرح است. این داروها برای کاهش درد و التهاب استفاده میشوند، اما مصرف خوراکی آنها ممکن است با عوارضی مانند مشکلات گوارشی همراه باشد. از اینرو، رساندن موضعی دارو میتواند در برخی شرایط رویکرد مناسبی باشد؛ هرچند میزان اثربخشی و ایمنی به نوع دارو و فرمولاسیون آن بستگی دارد. ترانسفرزومها به دلیل غشای انعطافپذیر خود، میتوانند ویژگیهای آزادسازی، نفوذ پوستی و توزیع دارو در لایههای پوست را تغییر دهند. در برخی فرمولاسیونها، این ویژگی به افزایش انتقال دارو یا حفظ بیشتر آن در بافت پوستی کمک میکند. با اینحال، افزایش نفوذ بهتنهایی اثباتکنندهی تسکین درد بیشتر نیست؛ برای بررسی ارزش درمانی این سامانهها باید نتایج آزمایشهای نفوذ پوستی را در کنار مطالعات اثربخشی و ایمنی بررسی کرد [DOI: 10.1155/2013/616810].
دیکلوفناک و بهبود انتقال دارو از پوست
دیکلوفناک سدیم یکی از داروهای پرکاربرد برای کاهش درد و التهاب است که در شکلهای موضعی نیز استفاده میشود. در یک مطالعه منتشرشده در سال ۲۰۱۳، پژوهشگران انتقال پوستی این دارو را با استفاده از سه سامانه وزیکولی شامل لیپوزومهای معمولی، اتوزومها و ترانسفرزومها بررسی کردند. در این پژوهش، آزادسازی دارو، عبور آن از پوست و مقدار باقیمانده در بافت پوستی ارزیابی شد [DOI: 10.1155/2013/616810]. نتایج نشان دادند که فرمولاسیونهای ترانسفرزومی و اتوزومی در شرایط آزمایشگاهی، در مقایسه با لیپوزومهای معمولی و ژل دارویی مورد بررسی، نفوذ و ماندگاری بیشتری از دیکلوفناک در پوست ایجاد کردند. این تفاوت نشاندهندهی ظرفیت ترانسفرزومها برای بهبود انتقال دارو در شرایط آزمایشگاهی است. با این وجود، آزمایش روی پوست جداشدهی حیوان انجام شده بود؛ بنابراین، نتایج آن بهتنهایی اثربخشی بیشتر در کاهش درد بیماران یا ایمنی بهتر در انسان را ثابت نمیکند.
کتوپروفن، فرمولاسیون ترانسفرزومی و مطالعات انسانی
کتوپروفن نیز یک داروی ضدالتهاب غیراستروئیدی است که برای کاهش درد و التهاب استفاده میشود. فرمولاسیون موضعی ترانسفرزومی این دارو با نام پژوهشی IDEA-033 در مطالعات انسانی بررسی شده است. در یک کارآزمایی تصادفی، دوسوکور و کنترلشده، ۳۹۷ بیمار مبتلا به آرتروز زانو به سه گروه تقسیم شدند: کتوپروفن موضعی در ترانسفرزوم، سلکوکسیب خوراکی یا دارونما. درمان به مدت شش هفته انجام شد. نتایج نشان دادند که امتیاز درد در هر دو گروه دریافتکنندهی داروی فعال نسبت به گروه دارونما کاهش بیشتری داشت. کاهش میانگین تعدیلشده امتیاز درد در گروه کتوپروفن ترانسفرزومی ۱۸٫۲ واحد و در گروه سلکوکسیب خوراکی ۲۰٫۳ واحد بود؛ این مقدار در گروه دارونما ۹٫۹ واحد گزارش شد. بنابراین، این پژوهش شواهدی انسانی ارائه میکند که فرمولاسیون ترانسفرزومی کتوپروفن میتواند در کاهش علائم آرتروز زانو موثر باشد.
با اینوجود، این نتیجه به معنای اثبات برتری کتوپروفن ترانسفرزومی بر سلکوکسیب نیست. مطالعه نشان داد که هر دو درمان فعال نسبت به دارونما در برخی شاخصها بهبود ایجاد کردند، اما نتیجهگیری دربارهی برتری یک روش به تحلیل آماری و معیارهای از پیش تعیینشده برای مقایسه مستقیم نیاز دارد. این مطالعه اهمیت ویژهای دارد، زیرا نشان میدهد برخی فرمولاسیونهای مبتنی بر ترانسفرزومها از مرحلهی آزمایشگاهی فراتر رفته و در انسان نیز ارزیابی شدهاند. در عین حال، نتایج یک دارو و یک بیماری را نمیتوان به تمام ترانسفرزومها یا کاربردهای پوستی تعمیم داد [DOI: 10.1136/ard.2006.065128].
ارزیابی شواهد علمی
مرور مطالعات مربوط به ترانسفرزومها نشان میدهد که این نانوحاملها در حوزههای مختلفی از دارورسانی پوستی بررسی شدهاند، اما سطح شواهد در همه کاربردها یکسان نیست. برخی پژوهشها بر ویژگیهای فیزیکی فرمولاسیون و نفوذ دارو تمرکز دارند، برخی اثرات زیستی را در مدلهای سلولی یا بافتی بررسی میکنند و تعداد محدودتری به ارزیابی پیامدهای درمانی در انسان میپردازند. این تفاوت برای تفسیر نتایج اهمیت زیادی دارد؛ زیرا موفقیت در مرحله فرمولاسیون لزوماً به معنای اثربخشی بالینی نیست [DOI: 10.2217/nnm-2021-0335].
در بیماریهای التهابی مانند پسوریازیس، هدف اصلی بهبود انتقال دارو به پوست و افزایش اثر موضعی آن است. پژوهش سال ۲۰۲۶ درباره ترانسفرزومهای حاوی توفاسیتینیب و جینسنوزید CK نتایج امیدوارکنندهای در مدل موشی گزارش کرده است؛ بااینحال، هنوز برای مشخصشدن ایمنی و اثربخشی این سامانه در بیماران به مطالعات انسانی نیاز است. برای اثبات برتری ترانسفرزومها بر کرمها و پمادهای رایج، باید نشان داده شود که این سامانهها واقعاً علائم بیماری را کاهش میدهند، عوارض کمتری ایجاد میکنند یا کیفیت زندگی بیمار را بهبود میبخشند.
در سرطان پوست، مطالعه ترانسفرزومهای حاوی کارودیلول نتایج پیشبالینی دربارهی نگهداشت دارو در پوست و کاهش برخی شاخصهای آسیب ناشی از پرتو فرابنفش ارائه کرده است. این نتایج میتوانند مبنایی برای مطالعات بعدی باشند، اما جایگزین کارآزمایی بالینی نیستند و نباید بهعنوان اثبات درمان سرطان در انسان تفسیر شوند. افزون بر این، پیشگیری شیمیایی از فرایندهای مرتبط با سرطانزایی با درمان سرطان ایجادشده یکسان نیست.
در تسکین درد و التهاب، شواهد انسانی مربوط به فرمولاسیون ترانسفرزومی کتوپروفن، این حوزه را از بسیاری از کاربردهای صرفاً آزمایشگاهی متمایز میکند. با اینحال، حتی در این مورد نیز باید میان وجود مطالعات بالینی و اثبات برتری درمان تفاوت گذاشت. نتیجهگیری درباره مزیت یک فرمولاسیون به کیفیت طراحی مطالعه، گروه مقایسه، اندازه اثر درمانی و ارزیابی عوارض وابسته است.
در کنار این تفاوتها، چند محدودیت فنی نیز بر توسعه ترانسفرزومها اثر میگذارند. افزایش غلظت فعالکنندهی سطحی ممکن است انعطافپذیری غشا را بیشتر کند، اما در صورت انتخاب نامناسب ترکیب، میتواند پایداری وزیکول یا محصورسازی دارو را کاهش دهد و احتمال تحریک پوست را افزایش دهد. همچنین، نشت دارو، تجمع ذرات هنگام نگهداری، دشواری تولید در مقیاس صنعتی و تفاوت روشهای آزمایشگاهی، مقایسه نتایج مطالعات را دشوار میکنند.
مسئلهی مهم دیگر، سازوکار واقعی انتقال دارو است. افزایش مقدار داروی مشاهدهشده در لایههای عمقی پوست الزماً ثابت نمیکند که وزیکولهای سالم و دستنخورده از سد پوستی عبور کردهاند. در برخی فرمولاسیونها، اثر اصلی ممکن است ناشی از آزاد شدن دارو در سطح پوست، برهمکنش اجزای حامل با لیپیدهای لایه شاخی یا افزایش تجمع دارو در اطراف فولیکولهای مو باشد. بنابراین، برای شناخت دقیق عملکرد ترانسفرزومها، لازم است نتایج نفوذ و رسوب دارو در بافت، پایداری وزیکول و سازوکار انتقال در کنار یکدیگر بررسی شوند.
در مجموع، ترانسفرزومها یک بستر امیدوارکننده برای بهبود دارورسانی پوستی هستند، اما ارزش هر فرمولاسیون باید بر اساس شواهد اختصاصی همان دارو و همان بیماری ارزیابی شود. مسیر پیشرفت این فناوری به مطالعات مقایسهای دقیقتر، استانداردسازی روشهای ارزیابی، بررسی ایمنی درازمدت و کارآزماییهای بالینی با طراحی مناسب نیاز دارد. چنین رویکردی میتواند مشخص کند کدام مزیتهای مشاهدهشده در آزمایشگاه واقعاً به درمان موثرتر و ایمنتر برای بیماران تبدیل میشوند.
جمعبندی
ترانسفرزومها بهعنوان نانوحاملهای وزیکولی انعطافپذیر، رویکردی امیدوارکننده برای بهبود دارورسانی پوستی ارائه میکنند. ساختار ویژه این سامانهها میتواند بر نفوذ، آزادسازی و ماندگاری دارو در پوست اثر بگذارد و فرصتهای تازهای برای انتقال موضعی داروهای ضدالتهاب، مسکنها و ترکیبات مورد بررسی در درمان سرطان پوست فراهم کند. با اینوجود، میزان موفقیت این فناوری به نوع دارو، ترکیب حامل، ویژگیهای پوست و هدف درمانی بستگی دارد و نمیتوان نتایج یک فرمولاسیون را به همه کاربردها تعمیم داد.
بررسی پژوهشها نشان میدهد که شواهد مربوط به ترانسفرزومها در مراحل متفاوتی قرار دارند. در برخی کاربردها، نتایج عمدتاً به آزمایشهای نفوذ پوستی و مطالعات پیشبالینی محدود هستند؛ درحالیکه فرمولاسیونهایی مانند کتوپروفن ترانسفرزومی تا مرحله ارزیابی بالینی پیش رفتهاند. این تفاوت نشان میدهد که برای قضاوت درباره ارزش درمانی ترانسفرزومها، باید میان بهبود ویژگیهای دارورسانی و اثربخشی اثباتشده در بیماران تمایز قائل شد.
در نهایت، آیندهی ترانسفرزومها به رفع چالشهایی مانند پایداری فرمولاسیون، ایمنی پوستی، تولید در مقیاس صنعتی و استانداردسازی روشهای ارزیابی وابسته است. انجام کارآزماییهای بالینی دقیقتر و مقایسه مستقیم این سامانهها با درمانهای متداول میتواند مشخص کند که مزایای مشاهدهشده در مطالعات آزمایشگاهی تا چه اندازه به نتایج درمانی بهتر منجر میشوند. بنابراین، ترانسفرزومها را باید فناوریای با ظرفیت قابلتوجه در دارورسانی پوستی دانست که کاربرد بالینی هر فرمولاسیون آن نیازمند شواهد مستقل و معتبر است.